Chiếc bẫy vô hình mang tên "chăm chỉ"

Trước khi vào phần chính, cho mình hỏi là:

Tháng 6 này là lần thứ mấy bạn bước vào phòng thi EJU?

Nếu là lần 3, bạn đã theo đuổi EJU gần 1 năm.

Nếu là lần 4, bạn đã đi với nó được 1.5 năm.

Hoặc bạn đã đi được với EJU 2-3 năm, nhưng không phải lần tổ chức nào bạn cũng thi.

"Ôi tưởng sao, ông này đang hỏi để cười chê mình đây mà?"

Không, mình không có ý đó.

Nếu như trong bài viết của mình, có chỗ nào khiến bạn cảm thấy không thoải mái, hoặc vô tình ảnh hưởng đến lòng tự trọng của bạn, thì mình rất xin lỗi vì điều đó.

Vì mình biết, nếu đã tìm đến bài viết này, thì bạn là một người đang nghiêm túc với mục tiêu chinh phục EJU và đại học Nhật.

Mình trân trọng những nỗ lực ấy, nên mới dám viết ra những dòng chia sẻ này.

Mình đã từng gặp những bạn, để thi đỗ vào các trường Công Quốc lập, phải chấp nhận mất thêm 1 năm trường tiếng, 1 năm trường senmon, trả nhiều tiền học phí để rồi cũng phải tự học là chính...

Vậy thì, có bao giờ bạn tự hỏi chính mình rằng:

Tại sao chúng mình lại cần thi tới lần thứ 2, thứ 3?

Nếu mục tiêu của bạn là:

• Phải 700+/800 để chạm tay vào đại học Tokyo.

• Muốn thuộc 0.1% trong hàng nghìn thí sinh Việt Nam.

• Muốn có một khẳng định chính mình trên một đấu trường học thuật.

Thì mình không có ý kiến gì cả.

Đó là con đường bạn chọn, và mình hoàn toàn tôn trọng. Bạn thi đến lần thứ 5 hay thứ 6, mình vẫn ủng hộ 1000%.

“NHƯNG”

Nếu mục tiêu của bạn thực tế hơn:

• Điểm EJU khoảng tầm 550-600.

• Vào một trường Công lập rank C đến A+ trong vòng 1 năm.

• Dành thời gian cho tiếng Anh, viết luận, phỏng vấn và săn học bổng (Jasso, Mabuchi...).

Bạn muốn khép lại "chương khổ đau" này để vào Đại học nhanh nhất có thể.

Thì bạn có thấy lạ không?

Vì sao mình càng muốn kết thúc sớm bao nhiêu, thì lại càng mất thêm thời gian bấy nhiêu?

Cái bẫy mang tên "Cần cù bù thông minh"

Tục ngữ Việt Nam có câu "Cần cù bù thông minh".

Và đã từ lâu, mình mặc định rằng muốn thành công thì phải siêng năng, chăm chỉ. (Bởi vì mình không thông minh lắm)

Ở Việt Nam, bố mẹ bảo phải chăm học, thầy cô thì khen cần cù.

Sang Nhật, thấy sempai thi 2-3 lần, thấy bạn bè cày ngày cày đêm, cũng phải chăm theo cho bằng bạn bằng bè.

Nhưng cuộc đời thật phũ phàng.

Chúng mình càng cặm cụi bao nhiêu, thì sẽ có người hưởng lợi từ sự cặm cụi đó bấy nhiêu.

Xã hội bây giờ là cuộc chơi của sự cạnh tranh.

Và trong guồng quay khốc liệt này, "cần cù bù thông minh" đôi khi không còn là một lợi thế nữa.

"Chỉ lấy cần cù bù thông minh, thì người ta đã ở mặt trăng, còn mình vẫn đang loay hoay dưới mặt đất"

Nhìn lại quá trình ôn thi EJU, mình thấy sự chăm chỉ là thứ đã đồng hành với mình rất lâu.

Ngoài thời gian học ở trường tiếng và đi làm thêm, mình all-in tất cả vào việc học. Bất cứ khi nào rảnh ra là học.

Không mạng xã hội. Không tham gia những cuộc tụ tập bạn bè.

Nhưng khi làm bài test thử, mình lại nhận về những kết quả khá hụt hẫng.

Tiếng Nhật đọc không nổi 50%.

Toán đọc đề còn hiểu sai chứ đừng nói là giải.

Nếu ngày đó mình cứ tiếp tục "cày" mà không chịu dừng lại để xem mình đang "cày" đúng hướng hay không, thì có lẽ giờ này mình đã không ngồi đây để gõ những dòng này cho bạn.

Quy luật hiệu suất giảm dần

Có một hiện tượng khoa học mà mình muốn chia sẻ để bạn thấy sự "chăm chỉ mù quáng" đáng sợ thế nào.

Trong tâm lý học có một khái niệm gọi là "The Law of Diminishing Returns" (Quy luật hiệu suất giảm dần).

Các nghiên cứu về năng suất đã chỉ ra rằng: Khi bạn vượt quá một ngưỡng thời gian làm việc nhất định (thường là sau 50 giờ/tuần), mỗi giờ bạn bỏ thêm vào không những không tạo ra thêm kết quả, mà còn làm giảm chất lượng của những giờ trước đó do não bộ đã quá tải (burnout).

Nên là nếu bạn thức đến 2-3 giờ sáng để học, có thể bạn đang lừa dối cảm giác của chính mình là "mình đang nỗ lực", nhưng thực chất não bạn đã đóng băng từ lâu rồi.

Năng lượng của chúng mình là hữu hạn.

Nếu chúng mình xem chăm chỉ là thước đo cho thành công...

Thì điều đó cũng đồng nghĩa với việc phải đánh đổi nhiều sức khoẻ mới có được sự thành công đó.

Bạn sẽ thức đến 2-3 giờ sáng được bao nhiêu ngày trước khi cơ thể báo động?

Bạn ngồi vào bàn 9 tiếng, nhưng có bao nhiêu tiếng là kiến thức có thể đi vào đầu?

Nếu bạn chăm 9 tiếng, đối thủ chăm 11 tiếng, thì bạn có thua họ không?

Mình nghĩ chăm chỉ không có gì là sai. Nhưng chăm chỉ cũng cần đúng phương pháp.

Nếu như, ai cũng chăm là đỗ, thì cộng đồng du học sinh Việt Nam đã toàn thủ khoa rồi.

Có một thực tế này mà mình không biết bạn có biết không.

Có người học 4 tiếng hiệu quả bằng người học 10 tiếng.

Có người học EJU mà không cần bán thân bán mạng.

Có người đỗ EJU trong 1 năm, chỉ bằng 1-2 lần thi, vào Đại Học và có học bổng tốt.

Đó là câu chuyện của những người làm chủ được cuộc chơi "năng suất".

Mình không nói "chăm chỉ" là xấu

Nói đến đây, mình muốn đính chính một chút để bạn không hiểu lầm.

Mình cực kỳ xem trọng sự chăm chỉ. Đó là vẻ đẹp, là bản sắc của con người Việt Nam mình từ bao đời nay.

Mình không hoàn toàn phủ nhận "cần cù bù thông minh", nhưng cứ răm rắp làm theo một cách máy móc thì mình nghĩ không nên.

Ông bà xưa cũng có câu thành ngữ "dã tràng xe cát", ý chỉ những sự vất vả, nỗ lực vô ích, làm việc tốn công sức mà không đem lại kết quả gì.

Trong thời đại mà mọi thứ đang phát triển với tốc độ "chóng mặt" như hiện nay, nếu chỉ có chăm chỉ thôi thì chúng mình dễ bị thiệt thòi lắm.

Mình không muốn bạn phải đánh đổi sức khỏe, thanh xuân để thi đi thi lại một kỳ thi chỉ vì bạn chưa biết đến những kỹ năng học tập (study hacks) hay những mindset mà có thể người giỏi thường giữ kín cho riêng họ.

Và cũng đừng hiểu lầm mình nha.

Mình không bảo bạn lười đi. Chăm chỉ là "điều kiện cần", là nền tảng. Nhưng nếu chỉ có chăm chỉ, bạn đang tự kéo dài con đường của chính mình đấy.

Vậy năng suất là gì?

Là trong một quãng thời gian ngắn bạn làm được một khối lượng công việc lớn.

Bạn có thể hình dung nó như vận tốc để đi hết một quãng đường.

Năng suất càng cao, thì vận tốc càng lớn.

Lúc đó, cùng một quãng đường, bạn sẽ đi được đến đích sớm hơn.

Trong việc học, năng suất là khi bạn học được “nhiều” trong một quãng thời gian ngắn.

“Nhiều” ở đây là không chỉ là về số lượng, mà nó còn tính cả “chất lượng”.

Nói đơn giản, thì bạn cần trả lời được 1 câu hỏi:

Làm sao để tôi có thể học được mọi thứ nhanh hơn?

Kỹ năng học là vua của mọi kỹ năng.

Nếu biết cách học đúng, bạn sẽ học mọi thứ nhanh gấp 2 gấp 3.

Có kỹ năng này, thì bạn sẽ “hack game công bằng một cách không công bằng”.

“Làm sao để tôi có thể học được mọi thứ nhanh hơn”... là một câu hỏi lớn.

Để trả lời được hết tường tận câu hỏi này, thì không thể nào mình có thể chia sẻ nó qua một bài viết.

Vì với mình, đây là câu hỏi mà mình đã dành nhiều năm để đi tìm câu trả lời.

Nên trong phạm vi bài viết này, mình sẽ chia sẻ một bảng checklist gồm những phương pháp học tập đã giúp mình hack được game EJU:

Mẹ của các phương pháp học tập

⬜︎ Cách học chủ động (Mình đã có chia sẻ ở bài viết này)

Những đứa con

⬜︎ Tự mình phân tích để hiểu vấn đề - học như nhà nghiên cứu

⬜︎ Học bằng tư duy hiểu được tại sao và như thế nào > học vẹt

⬜︎ Dùng ngôn ngữ của mình để diễn đạt, đơn giản hóa vấn đề

⬜︎ Feynman technique - dạy lại cho một ai đó

⬜︎ Học cách sắp xếp, hệ thống kiến thức theo một trật tự logic

⬜︎ Học cách ôn tập (review) hiệu quả

⬜︎ Ứng dụng được trí tưởng tượng, khả năng tư duy trong lúc học tập

Bà con hàng xóm

⬜︎ Cách học một ngôn ngữ nhanh (EJU tiếng Nhật chiếm 50% điểm)

⬜︎ Những tư duy + cảm xúc + thái độ nên có trong lúc học tập

Nếu mình chỉ mang mỗi “chăm chỉ” vào cuộc chơi này

Thì nó giống như mình đang đi bộ, và nhường cho đối thủ một chiếc xe độ ống pô.

Mình vẫn sẽ đến đích thôi.

Nhưng có thể khi mình vừa lết tới nơi, đối thủ đã ngồi uống trà, chơi pickleball, và chill hết nửa ngày rồi.

EJU hay Đại học, suy cho cùng không phải là cuộc thi của người học nhiều hơn, mà là của người học đúng phương pháp hơn.

Nếu đọc đến đây và bạn bắt đầu nhận ra điều gì đấy cần thay đổi, thì bài viết này đã hoàn thành sứ mệnh của nó.

Lần tới, mình sẽ đi sâu hơn một chút:

Làm thế nào để đi từ 0 → 160+ Sogo trong 1 tháng.

Hẹn gặp lại bạn ở bài viết tiếp theo.

Your fan,

An