.png)
9/10 học sinh của mình từng học EJU sai cách mà không biết
Đã cập nhật: 2 thg 5
Có bao giờ bạn ngồi giữa đống sách EJU và tự nhủ:
“Thì... cũng giống hồi ở Việt Nam thôi mà. Cứ chăm chỉ đọc vài quyển sách, nghe vài bài giảng, cày dăm ba cái đề là xong?”
Hoặc là “Ngày xưa mình học sao, giờ cứ học y như vậy, kiểu gì cũng đỗ thôi”.
Nếu bạn đang gật gù thì...
Chúc mừng bạn, bạn đã quay vào ô nguy hiểm rồi đấy! 💣
Chính cái suy nghĩ "bình cũ rượu mới" này là lý do khiến hầu hết sĩ tử EJU ngoài kia rơi vào cái vòng lặp vô tận
Cày ngày cày đêm như con thiêu thân, học đến mức mắt thâm quầng như gấu trúc
Nhưng điểm số thì vẫn cứ "dậm chân tại chỗ" 🤷
Bạn thi lần 1. Điểm không cao. Bạn tặc lưỡi nghĩ “chắc mình cần thêm thời gian”
Bạn thi lần 2. Điểm vẫn vậy, thậm chí rớt đi.
Thế là bạn tự nhủ: “Lần này chắc xui thôi. Thôi cố thêm lần 3… lần 4…”
Vèo một cái, 2 năm trôi qua.
Bạn vẫn đang ở đó.
Vẫn là những cuốn sách cũ.
Vẫn là những bài giảng cũ.
Vẫn là cách học cũ.
Chỉ có một thứ thay đổi:
Bạn mệt hơn. Bạn tự ti. Và dần mất niềm tin hơn.
...
Mình cũng từng trải qua cảm giác đó.
Một thực tế mình đã nhìn thấy quá nhiều lần, ở rất nhiều sĩ tử cày ải EJU.
Kể cả những bạn:
Học cấp 2, cấp 3 rất tốt
Điểm học bạ 8.0 – 9.0
Có giải thành phố hay cấp tỉnh, thậm chí đi thi giải quốc gia
Thì khi vào học EJU, đau đớn cũng như nhau, nếu không biết cách học đúng.
Không phải do các bạn ấy, hay mình của trước đây, không đủ chăm chỉ.
Mà đó là do chúng mình đang dùng một “cách học cũ” để giải một “bài toán mới”.
Và thế là chúng mình bị mắc kẹt.
Hmm... okay.
"Vậy giờ phải làm sao?"
Bạn cố gắng hít thở một hơi thật sâu, và từ từ để mình nói điều này nhé.
Chúng mình đang đánh giá sai "độ khó" của game rồi!
Chúng mình lao vào học như một “con thiêu thân”.
Nhưng không biết mình đã có đủ kỹ năng để học chưa
Không biết EJU đang yêu cầu học ở level nào
Không thấy được khoảng cách giữa “mình ở hiện tại” và “mình cần trở thành”.
Nó giống như, biết địch nhưng không biết ta, trăm trận mà chín mươi tám trận thua.
(Hai trận còn lại thì hoà 😨)
Chúng mình “tay không” lao ra chiến trường với một bản năng “nhắm đâu đánh đó”.
Bảo sao mà con tướng EJU này đánh mãi vẫn không win.
Vậy để thắng được thì cần biết lối chơi của mình sai ở đâu.
Bạn thử kiểm tra xem mình có đang ở những trường hợp này không nhé
Không có kế hoạch cụ thể, rõ ràng
Không có chọn lọc lúc học, học kiểu "thấy đâu vạ đó"
Không biết quản lý, phân bổ thời gian cho từng môn
Không biết nên ưu tiên nguồn lực để học cái gì trước
You can vote for more than one answer.
Nếu đã nhận ra vấn đề của mình nằm ở đâu, thì bạn đã tăng tỉ lệ thắng lên 50%.
Bởi vì khi chơi sai luật, càng học bạn càng thấy
Khối lượng kiến thức ngày càng nhiều, mà não ngày càng kháng cự.
“Quá tải” bắt đầu trở thành trạng thái quen thuộc.
Kiến thức học hôm nay, hôm sau đã bay đi mất một nửa .
Học một đằng, làm bài tập một nẻo. Bạn không áp dụng được thứ đã học.
Ôi...
Nhưng khoảnh khắc khổ sở nhất là lúc chúng mình bắt đầu có suy nghĩ:
Chắc không làm được đâu.
Và khi niềm tin đó xuất hiện, mọi thứ bắt đầu sụp đổ.
Đứng giữa đống hoang tàn của niềm tin, bạn tự hỏi chính mình:
Đâu là “thanh kiếm” bạn cần mang theo để lao vào chiến trường EJU?
Đâu là “cách học hiệu quả” để giúp bạn vượt ải nhẹ nhàng hơn?
Ôi chao, mình đợi khoảnh khắc này lâu rồi.
Vì đã từng phá đảo trò chơi này, nên bây giờ mình đứng sẵn đây, để trao cho bạn thanh kiếm.
🗡 "Thanh kiếm ánh sáng" để phá đảo EJU: Học chủ động
Mình đã nói với học sinh ôn thi EJU của mình hàng trăm lần:
Muốn học được EJU, phải quay về đúng bản chất của việc học: Học chủ động.
Nhưng vấn đề là, suốt 12 năm đèn vở, hầu hết chúng mình chỉ đang học ở mức thụ động.
Và đối với mình, học thụ động khó có thể gọi là “học”.
Nghe 3 từ “học chủ động” có vẻ đơn giản.
Nhưng đằng sau nó là cả một quá trình rất dài.
Mình đã dành nhiều năm lăn lộn tự học, thử hết phương pháp này đến phương pháp kia...
Tự chiêm nghiệm, đúc kết lại, chỉ để hiểu được 3 từ này.
Chỉ trong 1 bài viết, mình không thể nói hết.
Nhưng mình hy vọng đây sẽ là điểm bắt đầu để bạn nhìn lại cách học của mình.
1. Học thụ động là gì?
Cái tên nói lên tất cả.
“Thụ động” là quá trình học mà bạn như một pho tượng, còn thầy cô là những nhà sư.
Thầy cô “tụng” bao nhiêu, bạn lắng tai nghe bấy nhiêu.
Nhìn có vẻ rất chăm...
Nhưng vấn đề là trong đầu bạn chỉ có một quá trình: nghe.
Não bạn không làm gì khác ngoài chill với việc nghe đấy.
Bạn nghĩ mình đã “nghe hiểu”.
Nghĩ rằng “nghe sơ sơ là đủ rồi, đã là học rồi”.
Nhưng rất tiếc… đấy không phải là học.
Theo nghiên cứu về Đường cong quên lãng của nhà tâm lý học Hermann Ebbinghaus, não bộ chúng ta có một cơ chế "đào thải" gắt gao.
Nếu chỉ tiếp nhận thông tin một chiều (thụ động), thì chỉ sau 1 giờ, bạn đã quên mất 50% những gì vừa nghe.
Và sau 2 ngày, 80% kiến thức đã "bốc hơi" khỏi đầu bạn không một dấu vết.
Vậy thì, như thế nào mới gọi là học?
Đó là quá trình bạn phải tương tác với kiến thức.
Để thông tin chuyển từ trí nhớ ngắn hạn (vốn rất dễ mất đi) sang trí nhớ dài hạn, não bộ cần một quá trình gọi là mã hóa (encoding) và củng cố (consolidation).
Nếu bạn chỉ ngồi nghe thụ động, não bộ sẽ không nhận được tín hiệu rằng thông tin này là quan trọng, và nó sẽ tự động xóa bỏ để tiết kiệm năng lượng.
Cụ thể, sự tương tác này diễn ra qua 3 hành động:
Hãy tưởng tượng bạn đi học chơi đàn Guitar.
Nếu bạn chỉ ngồi nhìn thầy giáo gảy đàn suốt 2 tiếng và nghe giảng về nhạc lý, bạn có thể "hiểu" lý thuyết.
Nhưng đôi tay bạn sẽ không bao giờ biết chơi nhạc.
Học thụ động = Chỉ có Input (nạp vào).
Nếu chỉ học thụ động, kiến thức sẽ không “ở trọ” trong trí nhớ dài hạn.
Nó sẽ đi từ tai này sang tai khác chỉ sau vài tiếng.
Muốn giữ kiến thức lại… bạn cần thêm một thứ:
“Hành” 🌰
(À, không phải hành onion đâu)
Đó là “hành” kiến thức, cũng là lúc bạn bước vào level học chủ động.
2. Học chủ động là gì?
Cái tên cũng nói lên tất cả.
Ở level này, việc “học” mới thật sự diễn ra, lẫn trong trí nhớ bộ não lẫn trí nhớ cơ thể.
Học chủ động là khi bạn chủ động tương tác với kiến thức, và biến nó thành của mình.
Chủ động chính là quá trình:
Bạn cố gắng suy nghĩ theo cách của mình
Bạn đơn giản hóa, khái quát hóa
Bạn sắp xếp, tổ chức kiến thức
Bạn liên kết cái cũ với cái mới
Bạn nhìn ra mối liên hệ
Bạn so sánh điểm giống và khác
Bạn đặt ra hàng vạn câu hỏi “vì sao”
Bạn vận dụng được
Bạn mày mò khám phá thêm
vân vân và mây mây.
Nói một cách đơn giản, thì học chủ động đồng nghĩa với học ở level cao hơn.
Bạn bắt não mình phải hoạt động.
Không chỉ phương pháp, mà cả thái độ và cảm xúc.
Thụ động là quá trình Input đầu vào, còn chủ động là quá trình Output đầu ra.
Cả 2 quá trình đều cần thiết.
Nhưng nếu muốn đạt hiệu quả tối đa trong việc học thì bạn cần giữ một tỉ lệ này:
20% Input – 80% Output
Tại sao lại là con số này?
Bởi vì theo như Tháp học tập (The Learning Pyramid), nếu bạn chuyển sang trạng thái học "chủ động" như thảo luận nhóm hay tự thực hành, con số đó vọt lên 50% - 75%.
Thậm chí, nếu bạn đem kiến thức đó đi dạy lại cho người khác, bạn có thể nhớ tới 90%.
Quay trở lại câu chuyện pho tượng và nhà sư nhé.
Bạn hãy tưởng tượng rằng bây giờ mình là một pho tượng được gắn con chip AI.
Thầy cô "tụng" đến đâu, con chip trong đầu bạn liên tục quét dữ liệu, phân tích và xử lý đến đó.
Khi thầy nói về một công thức Vật lý, bạn không chỉ ghi chép, mà não bạn bắt đầu tự chạy các kịch bản:
"À, cái này giống hệt hiện tượng mình thấy hôm qua trên đường đi baito này", hoặc "Nếu mình đảo ngược biến số này thì sao nhỉ?".
Bạn không còn là một pho tượng đất sét vô tri nữa.
Bạn là một cỗ máy học tập được thiết kế để tiếp thu, phản biện và biến dữ liệu thô thành tài sản riêng của mình.
Và nếu bạn đã hình dung được sức mạnh của "con chip" đó?
Thì chúc mừng bạn, bạn đã quay vào ô an toàn! ️🎉
Tuy nhiên, đây chỉ mới là chặng 1.
Để đi tiếp chặng 2, bạn cần trả lời câu hỏi:
Mình muốn học EJU ở tầng nào?
Chắc không chỉ là nạp kiến thức (nghe - chép) và làm bài tập đâu nhỉ?
Bạn có thể lựa chọn và kết học những cách học này:
Tự giải thích lại
Nắm được bức tranh lớn
Liên kết các khái niệm
Ứng dụng suy nghĩ vào thực tế
Tự tìm tòi, mở rộng
So sánh, đối chiếu
Làm được bài nâng cao
Ví dụ như lúc học quy luật Cung - Cầu trong môn Sogo, mình thường liên hệ đến mấy tấm thẻ Pokemon.
(À, mình không chơi tembai đâu nhé 😆)
Khi một tấm thẻ Pokemon hiếm mới ra mắt, dân tình lùng sục khắp nơi vì ai cũng muốn sở hữu (Cầu cao).
Khi người mua quá nhiều mà thẻ thì ít, giá bị đẩy lên "tới công chuyện" luôn.
Thấy giá hời quá, thế là nhà nhà người người đổ xô đi gom hàng, lùng sục các store để mang về bán lại (Cung tăng).
Nó cũng giống như đồ thị Cung - Cầu trong sách Sogo.
Không cần phải học thuộc lòng một cách máy móc, mình đã liên kết với những ví dụ thực tế và hiểu được lí thuyết này
EJU không kiểm tra bạn học bao nhiêu. Nó kiểm tra bạn hiểu sâu đến đâu.
Vấn đề chưa chắc là lượng, mà còn phải là chất.
Lời kết
Mình biết, đứng trước cánh cửa EJU, đôi khi bạn sẽ thấy kiến thức sao mà mênh mông quá.
Sẽ có những đêm bạn thấy nản, thấy cái đích đại học Công - Quốc lập thật là xa xôi.
Nhưng mình từng đọc ở đâu đó một câu nói này:
Ngay cả cái cây cổ thụ vĩ đại nhất cũng từng bắt đầu từ một hạt mầm bé xíu dám xuyên qua lớp đất cứng để tìm ánh sáng.
Việc bạn kiên nhẫn đọc đến tận những dòng cuối cùng này đã chứng tỏ bạn có một khát khao thay đổi cực kỳ lớn rồi.
Đừng quá áp lực rằng ngày mai mình phải trở thành siêu nhân.
Học tập không phải là một cuộc đua nước rút để xem ai về đích trước.
Tất nhiên, nếu có thể đi nhanh, bạn có thể tiết kiệm thời gian và tuổi trẻ cho những điều tuyệt vời hơn.
Nhưng suy cho cùng, học tập là một hành trình bền bỉ để xem ai là người thấu hiểu bản thân mình nhất.
Một ngày không xa, tấm giấy báo nhập học mang tên bạn sẽ là minh chứng ngọt ngào nhất cho tất cả những nỗ lực hôm nay.
Mình xin khép lại bài viết hôm nay tại đây.
Giờ thì...
Đứng dậy, vươn vai một cái, và bắt đầu "hành" thôi nào!
Mình luôn ở đây để cổ vũ bạn.
Your fan,
An
Bình luận