.png)
N1: Dập hoặc bị dập... tất cả là ở phương pháp
Mình là An, chào bạn… À không!
Chào chiến binh đang và sẽ chinh phục con em N1 =)).
Mình biết có thể đối với bạn “hiện tại” thì N1 nó rất khoai và khó nhai.
Mình đoán có nhiều khi đọc đề chút thôi là bạn muốn nhắm hai mắt, buông hai tay hai chân luôn rồi phải không?
Hay có lúc bạn sẽ cảm thấy hoa mắt chóng mặt với những bài đọc khó tiêu của các anh tác giả thích lòng và lòng vòng từ xứ anh đào nữa nè.
Rồi còn có lúc nghe N1 như kiểu “đây là đâu và tôi là ai” nữa chứ 😐,…
“Học N1 như lái con thuyền mà không biết bao giờ sẽ cập bến vậy”
~ I know, I hear you ~
Tại sao à? Vì mình cũng từng y chang bạn rồi.
Cũng từng đau lên khổ xuống với “ẻm” khi phải tự mày mò học từ đầu tới đuôi.
Nhiều lúc làm đề mình cũng thấy nản muốn bỏ vì khó lắm…
“Nhưng khó không phải là không thể, khó thì cần có cách”
Nên, nhân danh chàng trai đã nếm kha khá đắng cay với N1 (trộm vía là mình đã đỗ N1 trong ba tháng), xin được chia sẻ với bạn những cách học hiệu quả mình tổng hợp được từ những người đi trước, và cả những cách riêng của mình.
Nội dung bài viết |
⚠️ Disclaimer: Bài viết hầu hết là dựa trên quan điểm cá nhân của mình nên nó có thể đúng với mình nhưng chưa đúng với bạn. Điều mình hy vọng là bạn hãy thử kiên trì áp dụng rồi xem nó có tạo ra kết quả gì cho bạn không ha.
1. Tại sao từ vựng cần ưu tiên học?
N1 khó hơn N2 là lẽ đương nhiên…
Và nó khó hơn tất cả ở mọi thứ từ ngữ pháp, đọc, rồi tới nghe.
Ấy nhưng, một điều mình thấy nhiều người không để ý tới chính là 50% cái khó nó nằm ở việc bạn biết được bao nhiêu từ vựng.
Phần 文字ー語彙 ở N5, N4, N3, N2 là phần ăn điểm thì sang N1 nó rất có khả năng cao sẽ là phần mất điểm của bạn.
Tạch do không biết từ đã đành, sad story là N1 sẽ dập bạn nát hơn nếu bạn không hiểu rõ được sắc thái và cách dùng của từ ở những 場面 (trường hợp) khác nhau, và phân biệt nó với những từ gần giống nghĩa.
Ví dụ: Ai cũng biết 削除 là xoá. Vậy thì nó khác gì 消去, cũng là xoá? Và 廃止, cũng có thể hiểu là xoá bỏ một thứ gì đấy? Rồi còn 補足、補充、補給、đều có nghĩa chung chung là “bổ sung”.
Vậy thì bổ ở mỗi thằng là bổ cái gì?
Nếu bạn trả lời được thì mình nghĩ bạn đủ out trình từ vựng rồi. Còn không thì bạn như mình, cần học từ đấy, muahaha 🤡.
À mà… Ở 読解 (đọc hiểu), không nắm được nghĩa của nhiều từ rồi nguyên cả đoạn văn không hiểu ý thì cũng toi nữa bạn ạ.
聴解 (Nghe hiểu) thì lại đòi bạn phải quen và phản xạ nhanh với những từ formal khó.
Thay vì nói “書く” thì người ta sẽ nói “記入” nè, “文句” thì lại nói “苦情”, hay “分かる” lại nói “承知” hoặc “了解” nè.
Người ta thích nói “sang choảnh” zậy đó =)).
Đấy, vậy nên là phải học từ vựng trước.
Chỉ với việc học và biết được nhiều từ vựng thôi thì bạn cũng nâng tỷ lệ thắng game N1 lên 50% rồi đó.
2. Học bao nhiêu là đủ?
Mình xin thật lòng chia sẻ… chẳng bao giờ là đủ.
Nếu N2 cần học khoảng 2000 từ thì mình nghĩ N1 sẽ nhân 1,5 lần lên là khoảng thêm 3000 từ ấy.
Vậy bạn sẽ có kho từ đâu đó khoảng 7000-8000, học được từ N5→N1.
Chừng đó sẽ đủ cho bạn lấy mức điểm khoảng 50/60.
Còn ai mục tiêu full 60/60 thì mình nghĩ cũng… “khả thi thôi”.
Bên cạnh may mắn ra thì cần chút nỗ lực…
Như là đọc tầm cỡ chục quyển sách Nhật nè, xem vài chục bộ phim không có vietsub và học từng từ mới, hoặc tạo môi trường xung quanh toàn tiếng Nhật và tiếng Nhật chẳng hạn…
Từ 0→50 sẽ không nhằn nhưng nâng từ 50→60 sẽ rất nhọc.
Cá nhân mình thấy N1 cũng chỉ là tấm bằng và mình cũng chỉ cần một số điểm khá trong quãng thời gian ngắn nên không nhất thiết phải bỏ thêm nỗ lực và thời gian chỉ để tăng 10 điểm.
Chi bằng dùng thời gian và sức lực đó để học những thứ khác sẽ là một lựa chọn đầu tư hay hơn.
3. Học ở đâu?
Đây là những quyển mình đã ngấu nghiến để học từ N1:
新完全マスター語彙 日本語能力試験N1
耳から覚える日本語能力試験 語彙トレーニングN1
試験に出る漢字と語彙 日本語能力試験Ｎ１・Ｎ２
漢字マスターN1
Ngoài ra, lúc học đọc hay làm đề mà có từ gì mới thì mình cũng tiện học luôn. Nhìn đi nhìn lại thì N1 quanh quẩn chi có một tập hợp của “những từ thân quen” ấy.
À, lúc rảnh thì mình đọc báo và coi phim nữa, thấy có từ gì hay thì học luôn (đều mình ít khi học thêm ở báo và phim vì chẳng có thời gian rảnh mấy)
4. Học thế nào cho hiệu quả
Mình luôn tin rằng biết chữ HOW đôi khi còn quan trọng hơn chữ WHAT.
Biết phương pháp học đồng nghĩa với việc bạn đang tạo ra được nhiều kết quả tốt hơn trong quá trình học.
Và hai tư duy học tập mình đang hướng tới là học chủ động và học theo kiểu output.
N1 không chỉ cần bạn biết từ, mà còn phải biết thật sâu và dùng được nó.
Sau đây là một số cách mà mình thấy hay và bạn có thể thử áp dụng nha.
#1 Dùng từ điển Nhật - Nhật thay vì Mazii
Mình đã bỏ từ điển Mazii từ hồi học N2. Mỗi lần tra từ mới thì mình sẽ search với công thức là:
[Từ vựng] + とは
Cách này mình được một số anh chị sempai giỏi chi cho đó, chứ không phải mình tự bịa ra đâu.
Đây là cách sẽ giúp bạn hiểu rõ sắc thái của một từ và cách tư duy của người Nhật hơn.
Chẳng hạn như: Tại sao lại có từ này? Nhắc tới từ này thì người Nhật sẽ hiểu và cảm thấy như nào?
Và nó còn giúp bạn học được thêm nhiều từ mới trong lúc tra và ôn những từ đã học.
Một công ba việc luôn nhở 🌝
Ví dụ: Nếu bạn tra từ うるさい trong từ điển Việt - Nhật thì trong đầu bạn sẽ hiểu うるさい = ồn ào. Trong câu「隣の部屋がうるさいなあ〜」(Căn phòng kế bên ồn ào quá), bạn vẫn có thể dịch “うるさい = ồn ào”
NHƯNG trong câu「規制がうるさい」, nếu hiểu “うるさい = ồn ào, thì dịch “quy tắc ồn ào” có vẻ rất lệch nghĩa và kỳ đúng không 😐?
Vì vậy, đây là lúc cần nên hiểu một từ theo cách người Nhật hiểu.
Bạn tra thì sẽ thấy “うるさい＝物音が大きすぎて耳障りである／やかましい” (Chỉ những âm thanh quá to gây khó chịu tai hoặc thứ gì đó khó chịu)
=> Tạm dịch thứ quy tắc khó chịu/phiền toái.
Bật mí với bạn là, việc không dùng Mazii hay những từ điển Nhật - Việt còn giúp cho não mình nhớ lâu hơn đấy.
Bởi vì khi không có từ điển, mình phải mở Google, rồi tìm xem từ vựng đó nghĩa là gì, đọc giải thích tiếng Nhật, lý giải theo cách hiểu của mình, thoát app, tắt điện thoại...
Những công đoạn lằng nhằng đấy giúp não mình cảm thấy thật phiền toái nếu cứ phải tra đi tra lại nghĩa của cùng một từ, nên thay vì vậy nó sẽ nhớ luôn từ lần tra đầu tiên!
#2 Học cách dùng của từ ở nhiều bối cảnh
Có thể bạn đã biết hoặc chưa biết
N1 rất thích test bạn ở điều này!
Ai cũng học qua うるさい rồi, nhưng liệu bạn có chắc là mình đã hiểu sâu và dùng được nó thật sự chưa?
Bạn có biết để nói một người mẹ suốt ngày cằn nhằn cũng có thể dùng
うるさいお母さん？
Bạn có biết một người khách hay ý kiến ý cò, khó chịu, phàn nàn cũng có thể gọi là
うるさいお客さん？
Hay một vấn đề nhức nhối cũng có thể dùng là
うるさい問題？
À, miệng đời sân si cũng dùng được là
世間がうるさい？
Nói cái người giỏi đến ghét họ luôn cũng dùng được
うるさい存在？
👻:「奴はいつも俺より高い点数をとって、皆さんに憧れられている｡ 本当にうるさい存在だ｡」
(Thằng đấy lúc nào cũng điểm cao hơn tao nên được mọi người ngưỡng mộ. Đúng là ghét thật mà)
#3 Học bà con họ hàng của từ
Bà con họ hàng của từ, nghĩa là những từ có nghĩa giống nhau hoặc gần giống nhau.
N1 sẽ hay có cái trò bắt bạn phân biệt từ, nên mỗi khi học một từ mới, hãy thử hỏi mình xem:
“Từ này có same same với từ nào bạn đã học không, nếu có thì giống và khác nhau ở chỗ nào, và sắc thái ra sao?"
Ví dụ: うるさい với 面倒臭い (めんどうくさい) nhìn tuy hai là một, tuy một là hai nha 🤡. Có thứ cả hai cùng dùng được như “ルールがうるさい／面倒臭い”.
Nhưng có thứ một trong hai không dùng được như:
うるさい仕事 ❌
面倒くさい仕事 ✅
Theo tâm lý học nhận thức, não bộ không lưu trữ từ vựng dưới dạng một danh sách rời rạc như từ điển, mà theo một mạng lưới các khái niệm liên kết với nhau.
Khi bạn học một từ mới bằng cách so sánh nó với một từ đã biết (như うるさい và 面倒臭い), bạn đang tạo ra các "nút" (nodes) và các "đường truyền" (links) trong não.
Khi bạn truy xuất một từ, não bộ sẽ kích hoạt các khu vực lân cận.
Nếu bạn đã phân biệt rõ sự khác nhau giữa chúng, não sẽ xây dựng một bộ lọc chính xác hơn, giúp bạn có thể chọn từ đúng trong bài thi phân biệt từ gần nghĩa.
Điều này cũng giống như mình học màu sắc hồi bé đấy.
Nếu học màu xanh thì mình chỉ biết mỗi màu xanh.
Nhưng nếu học cả gia đình nhà xanh thì mình sẽ biết cả xanh lá cây, xanh rêu, xanh ngọc, v.v...
#4 Học từ theo cụm, tránh học riêng lẻ
Học ngôn ngữ, bản chất chính là copy
Học theo cụm sẽ giúp bạn dễ nhớ từ hơn so với việc chỉ học riêng lẻ từng từ một.
Cách học này sẽ giúp bạn nhớ thêm được những từ khác nên không có gì để bàn nữa nha. Khi học một từ mới, hãy cố học những từ đi kèm với chúng nó nữa là ok.
Cách học này sẽ hạn chế thói quen “tự tạo từ” trong bạn và giúp bạn hình thành nên “sự tự nhiên như người Nhật” trong khi dùng từ.
“Sự tự nhiên” này chính là người hùng cứu cánh cho bạn ở phần thi 語彙 đấy nha.
#5 Một viễn cảnh thú vị
Information + emotion => unforgettable
Đây là cách mình hay dùng nhất.
Mỗi khi gặp một từ mới mình sẽ làm từ cách 1-5, rồi ở đây mình sẽ tưởng tượng ra một cách hoàn cảnh có thể sử dụng từ mới.
Mấu chốt ở đây là viễn cảnh phải càng vui, thú vị thì từ vựng sẽ dễ vào đầu bạn hơn.
Ví dụ: Mình học được từ 険悪 → 険悪な目つき (ánh mắt hiểm ác).
Okay, mình sẽ nghĩ về câu chuyện làm chung công ty với một hater thật rõ, eo ôi nghĩ về cái khuôn mặt lạnh lùng không chút tình người và cái ánh mắt ấy đang liếc nhìn mình.
Không khí phòng làm việc căng thẳng, nhiệt độ lạnh sống lưng, tiếng đánh máy tính gõ lạch cạch như nào mình đều mường tượng ra rõ.
Rồi bỗng dưng, cha hater ấy đứng phắt lên và quay qua thơm tay mình một cái, rồi nói:「ずっと前から、君のことが好きだ」(Thật ra là tôi thích ông lâu lắm rồi đấy)
Oops cả phòng bất ngờ hò reo, không khí quay 180 độ, sếp lấy rượu sâm panh ra mở nút chai hất nước tung toé, đồng nghiệp bật EDM quẩy tưng bừng, giấy tờ tài liệu đôi lia lịa bay trong phòng...
Lúc đấy mình sẽ nói với hater là:「その険悪な目つき．．．誤解しちゃった｡ ごめんね！」(Hoá ra là mình đã hiểu sai về đôi mắt ấy rồi. Xin lỗi cậu nha!)
#6 Học đi đôi hành
Hãy nghĩ một câu ngắn có thể dùng được từ mới học, hãy nghĩ tới một ngữ cảnh trong đầu có thể dùng nó, hãy viết một câu chuyện vui vui có những từ mới học rồi tự kể với bản thân, hãy viết nhật ký, sổ bằng tiếng Nhật,…
Bất kể là gì, miễn là bạn phải dùng nó. Không dùng thì quên rất mau đó nha.
#7 Ôn luyện mới làm nên chuyện
Hãy ôn theo kiểu chủ động và output.
Nếu bình thường bạn chỉ ôn kiểu đọc lại thì sao bạn không thử mở sách, che nghĩa của từ một bên rồi đoán bên nghĩa còn lại xem sao?
Hay đặt những câu hỏi “từ này dùng sao ta?”, “nếu giải thích ý nghĩa của từ này cho một ai đó bằng tiếng Nhật thì giải thích sao ta?”, ”từ đồng nghĩa/trái nghĩa với nó là gì?”,…
#8 Học phương pháp của những người giỏi
Cuối cùng nhưng rất quan trọng.
Càng tiếp xúc với nhiều người giỏi thì trình của bạn sẽ lại vù vù tăng lên.
Bạn sẽ nhận thấy mỗi người đều có những cái hay riêng của họ và từ đó, bạn có thể tiếp thu, áp dụng được cho riêng bản thân mình.
Đôi lời cuối
Cảm ơn bạn vì đã đọc tới đây nha. Mình hy vọng bài chia sẻ này sẽ có giá trị gì đấy với bạn. Nếu bạn có thể áp dụng gì được trong này thì mình sẽ rất vui đó.
Mình biết đối với một số bạn thì việc lấy N1 rất quan trọng: app đại học, học bổng, cần bằng ra trường, đi xin việc, tăng lương,…
Nhưng mình nghĩ N1 chưa phải là đích đến cuối cùng đâu nha. N1 rốt cuộc cũng chỉ là một chiếc bằng và đôi lúc chẳng thể nói lên hết năng lực được.
Vậy nên, dù có hay chưa có N1 thì mình cũng mong là bạn sẽ tiếp tục kiên trì học tiếng Nhật nha.
Remember this: There’s a light at the end of the tunnel!
(Có một ánh sáng ở cuối đường hầm)
À, nếu bạn có câu hỏi hay mình có thể giúp bạn được điều gì đấy với tiếng Nhật thì cứ inbox mình, đừng ngại nha.
Bình luận